ئاماری ماڵپەر
تهفسیری ئاسان دابهزێنه
ماناى ووشه قورئانى یهکان لهزمانى عهرهبى دا….
ئهندازیار عوسمان
بۆ وردبوونهوه لهقورئان, دهبێت بگهڕێین بهدواى ماناکانى وشهیهکى قورئانى له زمانى عهرهبیدا , ئاخۆ کاتى خۆى عهرهب بهچ مانایهک ئهو وشهیهیهى بهکار هێناوه , خواى گهوره لهزمانى عهرهبىداکهپێک هاتووه لهنزیکهى دوانزه ههزار ڕهگ, تهنها ههزاروحهوت سهد ڕهگى ههڵبژاردووهو بهکارى هێناوهو بههۆى قورئانیشهوه ئهم ڕهگانه زیاتر بڵاو بوونهتهوهو بهکاردههێنرێن…
نموونهى یهکهم/ جارى واههیه وشهیهک لهدوو شوێندا بهکارهاتووه به دوو ماناى جیاواز, وهک وشهى ( بَلَى، يَبْلُو، نَبْلُو)…
أ- قورئان دهفهرموێت ( يَوْمَ تُبْلى السرائِرْ)الگارق٩:واته/ نهێنى و ئهسرار یان دهرئهخهین, ئیبن عومهر دهڵێ( خواى طةورة هةموو نهيَنىيان ئاشكرا دةكات, ئةطةر باشبن لةڕووطةشياندا ديارة , ئةطةر خراثيش بن لة ڕوو ڕةشى وطرذىياندا ديارة)
ب- ههروهها دهفهرموێت( وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجَاهِدِينَ مِنْكُمْ وَالصَّابِڕينَ وَ نَبْلُوَ أَخْبَارَكُمْ) (محمد:31) واته: سوێند بهخوا دهتانخهینه بهر تاقیکردنهوه , تاله جیهانى واقیعدا تێکۆشهروخۆڕاگرانتان دهربکهوێت وئاشکرا ببێت بۆمان , بۆ ئهوهش بزانین دهنگو باستان چۆن دهبێ وتاقى بکهینهوه…
کهواته بهماناى ئاشکرا کردن وبهماناى تاقیکردنهوهش دێت که له ههر شوێنێکدا مانایهک دهگهیهنێت
نموونهى دووهم/خواى پهروهردگار دهفهرموێت( وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِكَ دَحَاهَا ) (النازعـات:30)
دحا الأرچ : زهوى ڕاخستووهو فراوانى کردووه، ههروهها لهزمانى عهرهبیشدا بهوهدێت کهسێک بهردێک ههڵبدات وبهردهکه بڕوات یا بهدهورى خۆى دا بسوڕێتهوه… زنایانى تهفسیر بهوهى یهکهم تهفسیریان کردووه کهماناکهى تهواوه و ههر کهس بهچاو سهیرى زهوى بکات ههتا چاوى بڕبکات زهوىیهو خواى گهوره وهک فهرش بۆ ئهم ئادهمیزادهى ڕخستووهو فراوانى کردووه, بهڵام بهپێى زانیارى ئهمڕۆ که دۆزراوهتهوه زهوى لهسهر خولگهى خۆى دهجوڵێ بهدهورى خۆرداو پاشان بهدهورى خۆشىدا کهواتهئهم مانایهى تریش که له زمانى عهرهبىدا ههیه ههر ڕاست دهردهچێو, زهوى وهک بهردێکى گهوره ههڵدرابێ تا ئاوا لهبۆشایى ئاسماندا بسوڕێتهوه….