ئاماری ماڵپەر





بابه‌ت بنیره‌

ساتێك یادى خوا بكه‌

ته‌فسیربه‌کوردی به‌ده‌نگ

ته‌فسیری ئاسان دابه‌زێنه‌

ته‌رازوت زۆر قورس بکه‌


گه‌وره‌یی خوا له‌ ئاسمان

پاداشتی زۆر وه‌ربگره‌

قورئان بخوێنه‌

ماڵپه‌رى هه‌یڤ

 

قه‌ڵاى موسڵمان

١١٤ سوره‌ت

مه‌وسوعه‌ی حه‌دیس

‌بۆفێرکردنى منداڵان

گه‌ڕان له‌ نێو قورئان

به‌رنامه‌ی ده‌نگی قورئان

 

كتێبێك له‌سه‌ر میرات

ته‌قوا له‌ قورئان

کتێبى ڕامان له‌ قورئان

ته‌فسیر به‌(3)زمان

پێناسه‌ى (30) ناو

به‌رنامه‌ى ئه‌مر به‌چاکه‌

((فەزڵەکانی ڕۆژوو)) سيازده‌هه‌م

: بەرزی پلەی ڕۆژوەوان لەبەهەشت ؛ لەبەر فەرمودەکەی أبی مالک الأشعری لە پێغەمبەری خواوە صلى الله علیه وسلم کە فەرمویەتی : (إنَّ في الجنة غرفاً يُرى ظاهرها من باطنها، وباطنها من ظاهرها، أعدَّها الله تعالى لمن أطعم الطعام، وألان الكلام، وتابع الصيام، وأفشى السلام، وصلَّى بالليل والناس نيام) (أحمد في المسند، 5/ 343).

((فەزڵەکانی ڕۆژوو )) دوازده‌هه‌م

 : هۆکاری چونە بەهشتە ؛ لەبەر فەرمودەکەی حذیفه‌ رضی الله عنه (ومن صام يوماً ابتغاء وجه الله خُتِمَ له بها دخل الجنة) (مسند أحمد 5/ 391).. هەرکەسێک ڕۆژک لە بەر خودا بەڕۆژوبێت مۆری بۆ بەهەشتی بۆ لێ دەدرێت

هۆی دابەزینی ئایەتی (١) ی سورەتی (القمر) :{ اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَانشَقَّ الْقَمَرُ }

نوسینى : بورهان موحه‌مه‌د ئه‌مین / ئاماده‌کردنى : چێنه‌ر / ئايه‌ته‌كه‌:(بخارى) و (مسلم) و (حاكم) له‌ (إبن مسعود) ه‌وه‌ ده‌گێڕنه‌وه‌, ده‌ڵێت : مانگم بينى له‌ (مه‌ككه‌) بوو به‌دووكه‌رته‌وه‌, پێش كۆچ كردنى پێغەمبەر (صلی الله علیه وسلم) بێ باوه‌ڕان وتيان :

(عوتبه‌ی کوڕی غه‌زوان) سبه‌ینێ ئه‌میره‌کانتان دوای من ده‌بیننه‌وه‌ (کۆتایى)

نوسینگه‌ى ته‌فسیر .. نوسینى : خالد محمد خالد ..وه‌رگێڕانى : سهام به‌رزنجى/ وه‌رزی حه‌ج هات و، یه‌كێك له‌ براكانی له‌جێی خۆی له‌ به‌صرا به‌جێ‌ هێشت و چوو بۆ حه‌ج، كه‌ حه‌جی كرد، سه‌ردانی مه‌دینه‌ی كرد، له‌وێدا داوای له‌

دیمه‌نه‌کانى قورئان .. (٤٣)

قورئان رووداوه‌کانى جه‌نگى به‌در تۆمارده‌کات ،له‌ سوره‌تى (ئه‌نفال)دا که‌ هه‌قه‌ له‌خزمه‌تیا هه‌ندێک بوه‌ستین تا له‌ شێوازى قورئان تێبگه‌ین له‌ تۆمارکردنى دیمه‌نه‌کاندا.
 

سه‌رپێچیه‌كانی نوێژدابه‌ستن (گوفتاری و كرداری).(١٩)دووباره‌ کردنه‌وه‌ى سوره‌تى فاتیحه‌:

وه‌رگێڕانى : ناصح ئیبراهیم سازانى / هه‌ندێ له‌وانه‌ى له‌ دواى پێشنوێژه‌وه‌ نوێژ ده‌که‌ن کاتێ له‌ خوێندنى فاتیحه‌ بوونه‌وه‌ بۆ نمونه‌ له‌ رکاتى سێهه‌م و چواره‌مدا - له‌ نوێژى نیوه‌ڕۆ یان عه‌سر یا شێواندا- ئه‌گه‌ر پێشنوێژ له‌ چوونه‌ رکوع دواکه‌وت سوره‌تى فاتیحه&zw

ئایا سـیحـر كاریگـەریی هـەیـە؟ یان خـەیاڵاندنـێكـە؟..چيرۆكه‌ قورئانيه‌كان

نووسينى /د.صلاح عبدالفتاح الخالدى /نوسينگه‌ى ته‌فسير///زانیمان كە سیحر چەند جۆرێكی هەیە، هەندێكیان ڕاستەقینەن‌و، هەندێكیشیان خەیاڵاندنە‌و بەندە بە وەهم‌و ترساندن‌و فریودانەوە. زانایانی ئیسلامیش بیروڕای هەمەجۆر‌و لێك جودایان لەسەر سیحر هەیە،

باسی نوێژكردن بەرەو وڵاغی سواری....فيقه‌

هەزارفەرمودە لە فەرمودەكانی سونەنی ئەبو داودی ئەسسەجەستانی/نووسینگەی تەفسیر///عَنْ ابْنِ عُمَرَ: أَنَّ النَّبِىَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّى إِلَى بَعِيڕهِ.(صحيح) واتە: لە ئیبنو عومەرەوە رەزای خوایان لێ بێ هاتووە, كە پێغەمبەری خوا صلی الله علیە وسلم بەرەو

وشترەكەی نوێژی كردووە. واتە وشترەكەی كردووە بە بەربەست. 

فشاری دەروونی و شێرپەنجەی پێست...له‌قورئاندا

نووسينى /سه‌روره‌ حسن //نووسينگه‌ى ته‌فسير ///لە لێكۆڵینەوەیەكدا كە لەسەر ئاژەڵان ئەنجامدراوە و ئاكامەكانی لە گۆڤاری Journal of American Academy of Dermatology بڵاوكرایەوە، توێژەران بۆیان دەركەوتووە كە بەركەوتەیی مێشك بۆ فشاری دەروونی

هۆی دابەزینی ئایەتی (٥٤ و ٥٥) ی سورەتی (الذاريات) :{ فَتَوَلَّ عَنْهُمْ فَمَا أَنتَ بِمَلُومٍ , وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرَى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ }

نوسینى : بورهان موحه‌مه‌د ئه‌مین / ئاماده‌کردنى : چێنه‌ر / ئايه‌ته‌كان : (إبن منيع) و (إبن راهويه‌) و (هيثم) ى كوڕى (كليب) له‌ (مسند)ه‌ كانياندا له‌ (مجاهيد) ه‌وه‌ ده‌گێڕنه‌وه‌, ده‌ڵێت : كاتێك ئايه‌تى :{ فَتَوَلَّ عَنْهُمْ فَمَا أَنتَ بِمَلُومٍ } دابه‌زى هيچ كه‌سێك

(عوتبه‌ی کوڕی غه‌زوان) سبه‌ینێ ئه‌میره‌کانتان دوای من ده‌بیننه‌وه‌ (به‌شی ٣)

نوسینگه‌ى ته‌فسیر .. نوسینى : خالد محمد خالد ..وه‌رگێڕانى : سهام به‌رزنجى/ (عوتبه‌) له‌ مه‌ترسی دونیا بۆ سه‌ر دینی زۆر ده‌ترسا و، بۆسه‌ر موسڵمانانیش ترسی هه‌بوو، هه‌ر بۆیه‌ له‌سه‌ر رازیبوون و زبری گوزه‌ران

رای ده‌هێنان.

دیمه‌نه‌کانى قورئان .. (٤٢)

قورئان رووداوه‌کانى جه‌نگى به‌در تۆمارده‌کات ،له‌ سوره‌تى (ئه‌نفال)دا که‌ هه‌قه‌ له‌خزمه‌تیا هه‌ندێک بوه‌ستین تا له‌ شێوازى قورئان تێبگه‌ین له‌ تۆمارکردنى دیمه‌نه‌کاندا.
 

سەردێڕەکان

جه‌ژنتان پيرۆز
بەدواییەكداهاتنی شەوو ڕۆژ...له‌قورئادنا
سورەتی النور(٣)....واتاى ئايه‌ت
30 ڕێگە بۆ بەختەوەری // ڕێگەی نۆیەم // قەزا و قەدەر
بۆچی فەرمان شـكێنەكان وەك مەیموونیان لێـكرا..؟!چيرۆكه‌ قورئانيه‌كان
باسی ئەو كەسەی كە لەدوای پێشنوێژەوە نوێژ دەكات پێویستە شوێن پێشنوێژ بكەوێت, وە نابێت پێشی بكەوێت..فيقه
چونیه‌تى حیسابکردنى کرده‌وه‌کانى چاکه‌و خراپه‌ لاى خوا
{إِنَّ رَبَّكُمُ اللّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثاً وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ...)الاعراف 54
شــه‌وى قــــه‌در خوێندنه‌وه‌یه‌کى عیرفانى و رۆحى
شه‌وی قه‌دری پیرۆز
نورى ده‌رون
نەهەنگ و ماسی ...له‌قورئاندا
سورەتى النور (٢)..واتاى ئايه‌ت
براوه‌کان له‌ ره‌مه‌زاندا
هۆی دابەزینی ئایەتی (٥٣) ی سورەتی (الزمر) : { قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ ۚ } (کۆتایی)
(عه‌بباسی کوڕی عبدالمطلب) ئاوگێڕی مه‌ککه‌ .. (به‌شی ٢)
سه‌رپێچیه‌ گشتیه‌کان له‌ نوێژدا ..(٩)ماچکردنى قورئان:
دیمه‌نه‌کانى قورئان....(٨)
16 له حیكمه‌ت وسوود ونهێنیه‌ زانسته‌كانى ڕۆژووى ئیسلام...
پيرۆزبێت هاتنى مانگى ره‌مه‌زانى پيرۆز
باسی ئەگەر پێشنوێژ دەستنوێژەكەی پوچەڵ بوویەوە دوای ئەوەی سەری بەرزكردەوە لە سەجدەی دوا ركاتدا..فيقه‌
ڕزگاربوونی بانگەواز كارەكان ..چيرۆكه‌ قورئانيه‌كان
هۆی دابەزینی ئایەتی (٥٣) ی سورەتی (الزمر) : { قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ ۚ } (به‌شی ١)
(عه‌بباسی کوڕی عبدالمطلب) ئاوگێڕی مه‌ککه‌ ..
سه‌رپێچیه‌ گشتیه‌کان له‌ نوێژدا ..(٨)نوێژى نه‌خۆش به‌ ئاماژه‌ى په‌نجه‌ى:
دیمه‌نه‌کانى قورئان....(٧)
هۆی دابەزینی ئایەتی (٣٦) ی سورەتی (الزمر) : { وَيُخَوِّفُونَكَ بِالَّذِينَ مِنْ دُونِهِ ۚ وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ}
پرسیارى ٤٠/ ئایه‌ رێبازى حه‌ق دۆستان ئه‌هلى سوننه‌ت و جه‌ماعه‌ت چۆنه‌ له‌ هه‌ڵسوکه‌وت له‌گه‌ڵ ناو وئاوه‌ڵناوه‌کانى خواى گه‌وره‌دا!؟ .....(2)
(ئه‌بوئه‌یبوبی ئه‌نصاری) به‌ گه‌نجی و پیری به‌ره‌و كۆڕی تێكۆشان بڕۆن .. (کۆتایى)
سه‌رپێچیه‌ گشتیه‌کان له‌ نوێژدا ..(٧) دوور که‌وتنه‌وه‌ له‌ نوێژو رۆژوو هه‌تا چل رۆژ دواى زه‌یسانى با پاکیش بوبێته‌وه‌:
دیمه‌نه‌کانى قورئان....(٦)
هەسارەكانی كۆمەڵەی خۆر پێشبینی دەكرێت (11) بن نەك (9)..له‌قورئاندا
سورەتى النور (١)...واتاى ئايه‌ت
لەبیر چوونەوەی حوكمەكان سەرەتایەكی سزادانە..چيرۆكه‌قورئانيه‌كان
باسی ئایا دروستە پێشنوێژ لە جێگای خۆیدا نوێژی سوننەت بكات یان نا...فيقه‌
هۆی دابەزینی ئایەتی (٥) ی سورەتی (ص) : { ص ۚ وَالْقُرْآنِ ذِي الذِّكْڕ }
(ئه‌بوئه‌یبوبی ئه‌نصاری) به‌ گه‌نجی و پیری به‌ره‌و كۆڕی تێكۆشان بڕۆن .. (به‌شى ٥)
سه‌رپێچیه‌ گشتیه‌کان له‌ نوێژدا ..(٦) چاونوقاندن به‌بێ هۆیه‌کى پێویست:
دیمه‌نه‌کانى قورئان....(٥)
له‌ پێناو په‌روه‌رده‌یه‌کی دروستی نه‌وه‌کانمان (6) ململانێکانتان به‌لاوه‌ بنێن:
که‌شتیه‌که‌ى نوح علیه‌ السلام :
واتاى ئایه‌تى .....{وَالْفَجْڕ ، وَلَيَالٍ عَشْرٍ ،وَالشَّفْعِ وَالْوَتْڕ،وَاللَّيْلِ إِذَا يَسْڕ هَلْ فِي ذَلِكَ قَسَمٌ لِّذِي حِجْرٍ }(الفجر)
سورەتى القصص ...... (٢٣)..واتاى ئايه‌ت
زەوی زەلیل و ملكەچە...له‌قورئاندا
(ئه‌بوئه‌یبوبی ئه‌نصاری) به‌ گه‌نجی و پیری به‌ره‌و كۆڕی تێكۆشان بڕۆن .. (به‌شى ٤)
هۆی دابەزینی ئایەتی (٧٧) ی سورەتی (يس) : { أَوَلَمْ يَرَ ٱلْإِنسَٰنُ أَنَّا خَلَقْنَٰهُ مِن نُّطْفَةٍۢ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٌ مُّبِينٌ. }
سه‌رپێچیه‌ گشتیه‌کان له‌ نوێژدا ..(٥) په‌نجه‌ خستنه‌ناو په‌نجه‌:
دیمه‌نه‌کانى قورئان....(٤)
له‌نێوان سه‌رکردایه‌تى و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی دا
گرفته‌کانى سه‌رکردایه‌تى ...... گه‌شه‌پێدانى مرۆیی
ئه‌و هۆکارانه‌ چین به‌ره‌و سه‌رکه‌وتنمان ده‌به‌ن له‌ئیش و کاره‌کانماندا؟
کافران هه‌ردوو ده‌ستیان ده‌گه‌زن له‌په‌شیمانىدا :
پاڵنه‌ره‌كان بۆ چاكه‌ كردن ..چيرۆكه‌ قورئانيه‌كان
باسی وەرچەرخانی پێشنوێژ لەدوای سەلام دانەوە...فيقه‌
سورەتی القصص (٢٢)...واتاى ئايه‌ت
ڕيَحانة (الريحان)..له‌قورئاندا
(ئه‌بوئه‌یبوبی ئه‌نصاری) به‌ گه‌نجی و پیری به‌ره‌و كۆڕی تێكۆشان بڕۆن .. (به‌شى ٣)
هۆی دابەزینی ئایەتی (١٢) ی سورەتی (يس) : { إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَىٰ وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ ۚ }
سه‌رپێچیه‌ گشتیه‌کان له‌ نوێژدا ..(٤) خستنه‌ سه‌ریه‌کى لێوه‌کان و نه‌جولآندنى زمان له‌ نوێژدا:
دیمه‌نه‌کانى قورئان.....(٣)